- Szczegóły
- Opublikowano: 21 wrzesień 2025
100 lat harcerstwa w naszej gminie.
Hufiec ZHP w Węgierskiej Górce rozpoczął obchody swoich pięknych jubileuszy – 50-lecia hufca oraz 100-lecia harcerstwa w Węgierskiej Górce. W związku z tym jubileuszem przybliżamy na naszym portalu historię powstania harcerstwa/skauting na terenie naszej gminy. Jest to fragment książki pt.” Cięcina – Wieś Piastowska” autorstwa Wawrzyńca Ficonia, gdzie autor przywołuje jako źródło 70 lat harcerskiej służby w Węgierskiej Górce, Węgierska Górka 1996 (wyd. Komitet Org. Jubil. Oraz Komenda Hufca ZHPw Węgierskej Górce)
Związek Harcerstwa Polskiego
Wstępem do tematu niech będą zapisy na pierwszych stronach kroniki harcerskiej, pisane przez druha Stanisława Waltera z Cięciny, później harcerskiego księdza i wielkiego patriotę.
Otwierając kronikę Stanisława Waltera zaraz na pierwszej stronie napotykamy namalowany przez niego akwarelowy obrazek. Przedstawia on unoszący się nad odmętami morskimi, na ciemnoniebieskim firmamencie świetlisto-żółty krzyż, z lewej strony umieszczona jest lilijka harcerska, a po prawej biały orzeł w złotej koronie. Poniżej na brzegu morskim widnieje napis: „Bóg i Ojczyzna".
Przedstawione symbole Wiary, Harcerstwa i Ojczyzny były drogowskazem dla jego pracy w harcerstwie, a później w kapłaństwie. Wartościom tym był wierny do ostatnich dni swego życia. Na następnej stronie umieścił kolejny obrazek, tym razem przedstawiający mapę Polski z harcerzem na brzegu morskim, trzymającym w lewej ręce książkę, a w prawej ciupagę góralską (ulubiony atrybut na wycieczkach), którą wskazuje na faliste morze ze statkami w głębi. Na konturze mapy wypisane są słowa przysięgi harcerskiej i prawo harcerskie:
Mam szczera wolę całym życiem pełnić służbę Bogu i Polsce. Nieść chętną pomoc bliźnim, być posłusznym prawu harcerskiemu.
1. Harcerz służy Bogu i Polsce i sumiennie spełnia swoje obowiązki.
2. Na słowie harcerza polegaj jak na Zawiszy.
3. Harcerz jest pożyteczny i niesie pomoc bliźnim
4. Harcerz w każdym widzi bliźniego, a za brata uważa każdego innego harcerza.
5. Harcerz postępuje po rycersku.
6. Harcerz miłuje przyrodę i stara się ją poznać.
7. Harcerz jest karny i posłuszny rodzicom i wszystkim swoim przełożonym.
8. Harcerz jest zawsze pogodny.
9. Harcerz jest oszczędny i ofiarny.
10. Harcerz jest czysty w myśli, mowie i uczynkach; nie pali tytoniu, nie pije napojów alkoholowych.
Związek Harcerstwa Polskiego (ZHP) na terenie Cięciny, a ściślej w przysiołku Węgierską Górka, swą działalność rozpoczął w 1926 roku. Inicjatorem założenia harcerstwa w Węgierskiej Gorce był Leopold Szretter, pracownik Odlewni Żeliwa. Pierwszy pluton składał się z 18 druhów. Warunki do rozwoju miał wspaniałe, gdyż jednym z jego pierwszych członków był dyr. huty inż. Jerzy Buzek znany ze wspierania działań organizacji społecznych. Dobra wychowawcza praca religijno-patriotyczna, ciekawe formy spędzania czasu przyciągały młodych chłopców żądnych przygód. Dnia 29 czerwca 1927 roku pluton harcerski przekształcony został w 2 Drużynę Żywiecka im. Adama Mickiewicza. Służbę harcerską w drużynie pełnili późniejsi księża pochodzący z Cięciny: Stanisław Walter, Władysław Wolny i Stefan Stopka W lutym 1929 r. do drużyny przyjęto zastęp uczniów Szkoły Podstawowej w Cięcinie. W 1933 roku drużyna rozrosła się do 36 harcerzy i 14 kandydatów. Z inicjatywy Leopolda Szrettera i jego małżonki Heleny, w 1934 r. założona została w Węgierskiej Gorce Żeńska Drużyna Harcerska. Po kilku tygodniach drużyna liczyła 36 harcerek i podzielona została na 4 zastępy. Pierwsza drużynową DŻ „Młody las" została Maria Żółty. Regularne zbiórki drużyny odbywały się na łonie natury, bądź w harcówce męskiej, a troskliwą opiekę nad „Młodym lasem" roztoczyło małżeństwo H. i S. Szretterowie. Znaną z działalności wśród harcerek była też Jadwiga Huss (Fitta).
W 1936 r. przy Szkole Powszechnej w Cięcinie założona została gromada zuchowa, którą prowadziła Maria Charlewska. Dziewczęta ze starszych klas nie miały ochoty pozostawać wiecznymi zuchami", toteż - mimo zakazu - uczęszczały na zbiórki harcerek w Węgierskiej Górce.
Na przełomie roku 1945/46 harcerz z IX DH im. A. Mickiewicza Eugeniusz Tomiczek od Szczuroni w Cięcinie, uznając, iż wielu młodych chłopców z Cięciny pragnie wstąpić w harcerskie szeregi (zbyt duża odległość do Węgierskiej Górki, w której działa drużyna harcerska była podstawową przeszkodą wstąpienia do niej) postanowił więc zorganizować we wsi samodzielną drużynę. Pomógł mu w tym zasłużony instruktor góreckiej drużyny phm. Wacław Ryżka, który później został jej wieloletnim opiekunem. Drużyna liczyła ok. 25-30 harcerzy, podzielona była na trzy zastępy: Sokoły, Orły, Jastrzębie. Drużyna opatrzona byłą numerem X. Za swego patrona obrała J. Słowackie go. Harcówka mieściła się w domu mieszkalnym państwa Plucińskich, później została przeniesiona na poddasze budynku parafialnego tzw. „organistówki". Ich tematami było przeważnie: terenoznawstwo, historia skautingu, musztra, nauka piosenek, różne gry i zabawy, z których najbardziej lubiane były podchody. Zbiórki w plenerze kończyły się zazwyczaj ogniskami w czasie których harcerze prezentowali swoje uzdolnienia artystyczne. Drużyna uczestniczyła we wszystkich uroczystościach państwowych i kościelnych.
Pierwsze uroczyste przyrzeczenie harcerskie drużyna urządziła 8 lipca 1946 r., a odebrał je phm Edward Wolny. Na inauguracyjny obóz X DH im. J. Słowackiego wyjechała latem 1946 r. wspólnie z IX DH z Węgierskiej Górki do Barda Śląskiego, natomiast już w roku następnym zorganizowała samodzielny obóz dla 20 harcerzy w Mszanie Dolnej. Jego komendantem był Józef Zyzak, który w latach 1947/48 pełnił funkcję drużynowego. W czasie obozu urządzano wycieczki m.in. na Turbacz przez tzw. „Orkanówke" (jest to miejsce urodzenia Tadeusza Orkana) oraz w Tatry, gdzie w ciągu jednego dnia drużyna przeszła trasę: Zakopane - Kalatówki - Giewont - Czerwone Wierchy - Dolina Małej Łąki - Zakopane. Dla młodych harcerzy, którzy Tatry zobaczyli po raz pierwszy, była to niezapomniana przygoda.
W 1948 r. drużynowym został Stanisław Szczotka, zaś jednym z zastępowych Stanisław Ficoń. Opiekunem drużyny w latach 1949/50 był Jerzy Ślusarczyk.
Drużyna działała do chwili likwidacji w 1950 r.
W miejsce istniejącej organizacji powołano nową drużynę harcerską w Cięcinie, która swą pracę opierała na nowym statucie, podporządkowaną nowej ideologii komunistycznej, usuwając z niego Boga. Mimo starań, praca „nowej" organizacji osłabła. W wielu przypadkach rodzice nie pozwolili młodzieży wstępować w szeregi „harcerstwa bez Boga".
Drużynę męską prowadził druh Karol Śliwa, a drużynową harcerek była druhna Anna Dyrlaga, prowadziła ona 54 DH im. J. Słowackiego, która zrzeszała 80 harcerek z podziałem na 5 zastępów. Drużyny prowadziły aktywną działalność, wykorzystując te formy pracy, które i dzisiaj funkcjonują w drużynach harcerskich, było to m.in. organizowanie biwaków i obozów. Zajmowała się też pomocą dla ludzi starszych. Od roku 1976 drużyna prowadzona była przez druhnę Wandę Wisła a później kolejno przez Jadwigę Walusiak, Halinę Duraj, Halinę Haręża, Jadwigę Wojciuch.
W 1976 roku powstał Szczep im. Heleny Marusarzówny i Bronisława Czecha. Pomimo braku oficjalnych wiadomości o działalności szczepu ZHP, przekazy ustne podają, że harcerze ze szczepu brali czynny udział w życiu szkolnym i społecznym.
W dniu 1 września 1984 r. szczep zamknął kampanie o nazwie „Bohater" i otrzymał sztandar. Bardzo ważnym wydarzeniem dla cięcińskiego harcerstwa była obecność na uroczystości brata H. Marusarzówny, Stanisława Marusarza, obecne były również siostry Bronisława Czecha.
W ostatnich latach w Cięcinie działały dwie drużyny harcerskie: męska 13 DH Czarna Trzynastka - drużynowy Piotr Gawliński, żeńska 14 DH Koniczynki – drużynowa Anna Pawlusińska, razem około 30 harcerzy. Funkcjonowała również drużyna zuchów „Leśne Chochliki". Drużyny podlegały pod Komendę Hufca ZHP w Węgierskiej Górce, którego komendantem był harcmistrz Lucjan Kupczak.
Obecnie nie działa już 13 DH „Czarna 13" oraz drużyna zuchowa „Leśne Chochliki". Założono bowiem nową drużynę harcerską – 2 DH „Strumień", która działa już 9 lat, oraz nową gromadę zuchową „Smoczki". Liczba zuchów i harcerzy to około 35 osób.
P.S.
Obecnie harcerstwo w Cięcinie działa w ramach Hufca ZHP Węgierska Górka. W 2018 na łamach naszego portalu powstał artykuł opisujący działalność harcerzy i zuchów w naszej miejscowości. (ZHP w Cięcinie)
Na stronie hufca zamieszczona jest informacja, że w Cięcinie obecnie działają następujące namiestnictwa:
XII DH Strumień im. Witolda Pileckiego
fiddler
źródło: Na podstawie książki W. Ficonia: Cięcina- Wieś Piastowska
www.wegierskagorka.zhp.pl
zdjęcia: z arch. W. Ficonia
Czytaj więcej...