- Szczegóły
- Opublikowano: 18 luty 2013
Jan Drozd wyznania ewangelicko - augsburskiego, wirtuoz gry na skrzypcach, założyciel szkoły muzycznej w Cieszynie.
Jan Drozd urodził się w przysiółku Cięciny Węgierska Górka, 18.08.1882 roku, w rodzinie Pawła i Marii z Cichych. Od 1901 roku rodzina Drozdów zamieszkała w Cięcinie, przy dzisiejszej ulicy Jana Pawła II nr 1. W późniejszym czasie dom w drodze koligacji rodzinnej przejęła rodzina Borskich.
Ewangelicy z Węgierskiej Górki należeli do parafii w Białej i tam każdemu nowonarodzonemu dziecku udzielano chrztu. W tamtejszych księgach parafialnych zapisywano każde nowe urodziny nie jako w Cięcinie lecz Węgierskiej Górce.
Pierwszą szkołą młodego Jana była (prawdopodobnie) dwuklasowa szkółka, dla dzieci pracowników huty żelaza i odlewni żeliwa „Węgierska Górka", którą założyła Arcyksiążęca Dyrekcja Dóbr Habsburgów w Żywcu, następnie uczęszczał do Szkoły Wydziałowej w Żywcu. Maturę uzyskał przed 1906 r., w Krakowie, podczas służby wojskowej. W tym czasie uczył się również gry na skrzypcach. W latach 1908 - 1912 kształcił się w klasie skrzypiec, w wiedeńskiej Akademii Muzycznej, udzielając jednocześnie lekcji gry na skrzypcach, za które się utrzymywał.
W 1910 roku ożenił się z Fryderyką Emilią Gollner, córką dyrektora fabryki maszyn w Krakowie, gdzie w kościele ewangelickim odbył się ich ślub. Małżeństwo nie trwało długo, gdyż Fryderyka zmarła po dwóch latach małżeństwa.W sierpniu 1914 r. zmobilizowany do wojska austriackiego, z którym uczestniczył w walkach I wojny światowej w stopniu porucznika. W listopadzie 1918 r. wstąpił do nowo powstałego wojska polskiego, pełniąc służbę w Szkole Inwalidów Wojennych przy Szpitalu Zapasowym w Krakowie, będąc kierownikiem rachunkowości. W 1920 roku, po przejściu do rezerwy, powrócił do rodziny w Cięcinie.
Z uwagi na bardzo trudne warunki życiowe, brak jakiejkolwiek pracy dla muzyka, Jan Drozd wyjechał do USA w 1921 roku, gdzie przebywał 13. lat, ucząc gry na skrzypcach i fortepianie w założonej przez siebie szkole muzycznej. Przebywający wówczas w Ameryce znany kompozytor i pianista Jan Ignacy Paderewski objął opieką polską szkołę. Z tej znajomości zawiązała się między muzykami serdeczna przyjaźń.
Za zarobione pieniądze Drozd nabył instrumenty muzyczne i inne pomoce naukowe do prowadzenia działalności muzycznej. Mając jeszcze trochę zarobionych dolarów zapragnął wrócić do kraju, aby uczyć w swojej Ojczyźnie zdolną młodzież. Nadarzyła się ku temu okazja, którą wykorzystał.Na prośbę Rektora Śląskiego Konserwatorium Muzycznego w Katowicach profesora J. Cetnera powrócił do kraju w 1934 r. Tego samego roku wraz z gronem przyjaciół (A. Brachocki, T. Preizner, A. Cichoń, M. Kamiński, J. Strzemiński, B. Szabelski, A. Mitscha) założył Szkołę Muzyczną w Cieszynie, której nadano imię Jana Ignacego Paderewskiego. Jan Drozd był pierwszym dyrektorem szkoły ucząc w niej gry na skrzypcach, prowadził też szkolną orkiestrę.
Często odwiedzał rodziców i rodzeństwo w Cięcinie. Zapraszał na letni wypoczynek swoich przyjaciół - muzyków, organizując w rodzinnym domu improwizowane koncerty smyczkowe z udziałem fortepianu. Przechodzący drogą przystawali i słuchali muzyki wydobywającej się przez otwarte okno i z ganku. Na fortepianie grywał Brachocki lub Kamiński, na skrzypcach Drozd, a na wiolonczeli Danczewski z Poznania. W Cięcinie gościli też inni muzycy, przyjaciele Jana. W 1939 roku musiał rozwiązać szkołę muzyczną i opuścić zajmowane lokale. Podczas okupacji prowadził tajne nauczanie, zarabiał na życie udzielaniem prywatnych lekcji muzyki i języka angielskiego, włączając się również w działalność konspiracyjną. Aresztowany przez Niemców w dniu 29.04.1945 r., na dworcu w Czeskim Cieszynie, podczas powrotu z Cięciny. W Następnym dniu został rozstrzelany wraz z dwiema współpracownicami na cmentarzu żydowskim w Cieszynie, na trzy dni przed jego wyzwoleniem. Rozstrzelanie przez gestapo odbyło się w pośpiechu, bez wyroku sądowego.
Szkołę Muzyczna im. Jana Ignacego Paderewskiego w Cieszynie w latach 1934 - 1939 roku ukończyło wielu znanych później postaci w świecie muzyki: Karol Stryja, skrzypek, dyrektor Filharmonii Śląskiej w Katowicach; Jan Sztwiertnia, kompozytor; Stanisław Hadyna, twórca i dyrektor Państwowego Zespołu Pieśni i Tańca „Śląsk"; Karol Korzonek, altowiolista Cieszyńskiej Orkiestry Symfonicznej; Antoni Powierz, wykładowca Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie; Emilia Kisza, skrzypaczka Opery Teatru Wielkiego w Warszawie i wielu innych.
Dyrektor Jan Drozd organizował wiele koncertów orkiestry i chóru Szkoły Muzycznej. Pamiętne są dwa zorganizowane w 1936 roku, w Cieszynie i w Węgierskiej Górce, z okazji 75. rocznicy urodzin Jana Ignacego Paderewskiego, pod patronatem dyrektora Odlewni Żeliwa prof. Jerzego Buzka. Prowadzącym koncerty był prof. Marcin Kamiński, który wspólnie z prof. Brochckim wykonywali na cztery ręce utwór Paderewskiego „Tańce góralskie", a orkiestra i chór, którymi dyrygował Drozd kilka utworów wielkiego kompozytora.
Opracował na podstawie materiałów i za zgodą Bronisława Krzempka W. Ficoń.
P. S.
Dokładnym miejscem urodzenia Jana Drozda były kwatery robotnicze przy hucie „Węgierska Górka", które zbudowano specjalnie dla wykwalifikowanych hutników sprowadzanych ze Śląska Cieszyńskiego, Węgier, Czech i Austrii. W większości byli to ludzie wyznania ewangelicko-augsburskiego. Nowi mieszkańcy oprócz nowej religii, hutniczej fachowości, przynieśli ze sobą swoje obyczaje i praktyki. W ten to sposób, od lat 40. XIX wieku, zaczęła się tworzyć obok huty nowa osada która administracyjnie podlegała Cięcinie. (...) 1. stycznia 1953 r. z gromady Cięcina wyodrębniono Węgierską Górkę oraz Zawodzie - Zieloną, tworząc z nich samodzielną jednostką administracyjną
z Gromadzką Radą Narodową na czele, (...). (K. Suchanek, „Z przeszłości Węgierskiej Górki").
Polecamy również inne artykuły z cyklu Sławni Cięcinianie:
Augustyn Dziedzic - wykładowca, trener, olimpijczyk
Antoni Jurasz - aktor teatralny i filmowy
Anna Gębala - olimpijka, wielokrotna mistrzyni Polski
Stanisław Janik - nasz rodak, bohaterski obrońca Tczewa
Franciszek Piela - kurier wojenny